ตรวจฮอร์โมนวัยทอง ตรวจอะไรบ้าง? 5 ค่าที่ควรรู้

คำตอบสั้น ๆ คือ ตรวจฮอร์โมนวัยทองคือการเจาะเลือดดูค่าฮอร์โมน 5 ตัวหลักที่บอกว่ารังไข่ของคุณทำงานเปลี่ยนไปแค่ไหน ได้แก่ Estrogen (E2), Progesterone, Testosterone, DHEAS และ FSH บทความนี้หมอสรุปให้ครบว่าตรวจอะไรบ้าง แต่ละค่าบอกอะไร ควรตรวจตอนไหน และเตรียมตัวอย่างไร
ตรวจฮอร์โมนวัยทองคืออะไร
คือการเจาะเลือดเพื่อวัดระดับฮอร์โมนที่ควบคุมการทำงานของรังไข่และวงจรประจำเดือน เพื่อดูว่าตอนนี้ร่างกายของคุณอยู่ในช่วงไหนของวัยทอง ตั้งแต่ช่วงก่อนหมดประจำเดือน (perimenopause) ไปจนถึงหมดประจำเดือนแล้ว (postmenopause)
หลายคนคิดว่าต้องเจาะเลือดก่อนถึงจะรู้ว่าเป็นวัยทองหรือไม่ — ความจริงคือไม่ต้อง ถ้าอายุ 45 ปีขึ้นไปและมีอาการชัด แนวทาง NICE ของสหราชอาณาจักรระบุว่าวินิจฉัยได้จากอาการเลย และไม่ให้ใช้ค่า FSH ตัดสินในคนกลุ่มนี้ เพราะฮอร์โมนช่วงนี้แกว่งขึ้นลงทุกวัน เจาะวันนี้กับอีกสัปดาห์อาจได้คนละค่า การตรวจมีประโยชน์กับคนอายุน้อยกว่านั้น หรือเมื่อต้องแยกโรคอื่นที่อาการคล้ายกัน
ที่มา: NICE NG23 ข้อ 1.3.1 และ 1.3.4 — nice.org.uk/guidance/ng23
รังไข่ผลิตฮอร์โมนหลายตัวพร้อมกัน เมื่อรังไข่เริ่มทำงานลดลงตามอายุ ระดับฮอร์โมนเหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงเป็นรูปแบบที่คาดเดาได้ในภาพรวม2 แต่ในรายละเอียดแต่ละคนไม่เหมือนกัน การตรวจเลือดจึงช่วยให้เห็นภาพที่ชัดกว่าการเดาจากอาการอย่างเดียว
ฮอร์โมนที่ตรวจมีอะไรบ้าง
การตรวจฮอร์โมนวัยทองที่ Dr.May Clinic เน้น 5 ค่าหลัก ได้แก่ E2 (Estrogen/Estradiol) ฮอร์โมนเพศหญิงตัวหลัก, P4 (Progesterone) คุมรอบเดือนและการนอน, T (Testosterone) เกี่ยวกับพลังงานและความต้องการทางเพศ, DHEAS จากต่อมหมวกไต และ FSH ตัวชี้ว่ารังไข่ทำงานลดลงหรือยัง — ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจครบทั้ง 5 ตัวนะคะ ตารางด้านล่างช่วยดูว่าคุณอยู่กลุ่มไหนค่ะ
คนส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องเจาะเลือดก็รู้ได้ว่าเข้าสู่วัยทองแล้ว การตรวจมีประโยชน์กับบางกลุ่มเท่านั้น ลองหาแถวที่ตรงกับตัวเอง
| สถานการณ์ของคุณ | ต้องเจาะเลือดไหม | เพราะอะไร |
|---|---|---|
| อายุ 45 ขึ้นไป มีอาการร้อนวูบวาบ และรอบเดือนเริ่มเปลี่ยน | ไม่ต้อง | อาการบอกได้ชัดพออยู่แล้ว แนวทางสากลระบุตรงกันว่าไม่ให้ใช้ค่าเลือดตัดสินในกลุ่มนี้ |
| อายุ 45 ขึ้นไป ไม่มีประจำเดือนติดกันครบ 12 เดือน | ไม่ต้อง | ครบ 12 เดือนคือหมดประจำเดือนแล้ว ไม่ต้องรอผลเลือดยืนยัน |
| อายุ 40–45 มีอาการวัยทอง และรอบเดือนเปลี่ยน | ตรวจได้ ถ้าแพทย์เห็นควร | ช่วงอายุนี้อาการยังคาบเกี่ยว ค่าเลือดช่วยประกอบการตัดสินได้ |
| อายุต่ำกว่า 40 สงสัยว่าวัยทองมาเร็ว | ควรตรวจ | เร็วกว่าปกติ ต้องยืนยันให้แน่ใจ และดูโรคอื่นที่อาการคล้ายกัน |
| กำลังกินยาคุมชนิดฮอร์โมนรวม หรือยาฮอร์โมนขนาดสูงอยู่ | ตรวจไปก็แปลผลไม่ได้ | ยาไปกดค่า FSH ให้ต่ำลง ผลที่ได้จึงไม่ตรงกับความจริง |
อ้างอิง: NICE guideline NG23 — Menopause: diagnosis and management ข้อ 1.3.1, 1.3.4, 1.3.5 และ 1.3.6 — nice.org.uk/guidance/ng23
ตารางนี้อ้างอิงเฉพาะการตรวจ FSH เพื่อวินิจฉัยวัยทอง การตรวจฮอร์โมนตัวอื่นอาจมีเหตุผลทางการแพทย์อื่น ซึ่งแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาเป็นรายคน
Estrogen (E2) ดูแลอุณหภูมิร่างกาย กระดูก ผิว และอารมณ์ — แกว่งขึ้นลงก่อนลดชัดเจนช่วงท้าย (อ่านเพิ่ม ฮอร์โมนเอสโตรเจนคืออะไร) · Progesterone มักเปลี่ยนเป็นตัวแรกจากรอบเดือนที่ไม่ตกไข่ สัมพันธ์กับประจำเดือนไม่สม่ำเสมอและนอนไม่หลับ · Testosterone และ DHEAS ลดลงตามอายุเป็นหลัก เกี่ยวกับพลังงานและกล้ามเนื้อ · FSH เป็นตัวชี้วัดหลักว่ารังไข่ทำงานลดลงหรือยัง
ควรตรวจฮอร์โมนวัยทองตอนไหน
หมอแนะนำให้พิจารณาตรวจฮอร์โมนเมื่อคุณมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
หลายคนเข้าใจผิดว่า "ประจำเดือนยังมาปกติ = ฮอร์โมนยังปกติดี" ซึ่งไม่จริงเสมอไป เพราะในช่วงก่อนหมดประจำเดือน ฮอร์โมนอาจเริ่มแกว่งแล้วทั้งที่ประจำเดือนยังมาอยู่ (อ่านเพิ่ม อาการวัยทอง: เช็ก 12 สัญญาณ)

ตรวจฮอร์โมนวัยทองต้องเตรียมตัวอย่างไร
การตรวจฮอร์โมนวัยทองเป็นการเจาะเลือดตามปกติ ไม่ต้องเตรียมตัวซับซ้อนเหมือนการตรวจบางประเภท โดยทั่วไป
ผลตรวจแปลว่าอะไร ต้องทำอย่างไรต่อ
ผลตรวจฮอร์โมนไม่ใช่ตัวเลขที่อ่านแล้วสรุปได้ทันทีด้วยตัวเอง เพราะฮอร์โมนแต่ละตัวแกว่งได้ตามช่วงเวลาและรอบเดือน งานวิจัยพบว่าการใช้ค่า FSH เพียงอย่างเดียวเพื่อบอกระยะวัยทองมีความไวจำกัด และการศึกษาในคนไข้ไทยเองก็พบว่าค่า FSH และ E2 อย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าอยู่ในระยะใด จำเป็นต้องอาศัยประวัติประจำเดือนและอาการประกอบด้วย89
นี่คือเหตุผลที่หมอไม่แนะนำให้ตีความผลตรวจเองจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว การแปลผลที่ถูกต้องต้องดูค่าฮอร์โมนทั้งชุดร่วมกับอาการ ประวัติประจำเดือน และสุขภาพโดยรวม หากผลตรวจพบว่าฮอร์โมนลดลงชัดเจนและอาการรบกวนชีวิตมาก แพทย์อาจพิจารณาฮอร์โมนทดแทนเป็นทางเลือกหนึ่ง
แนวปฏิบัติสากลว่าอย่างไร ต้องตรวจฮอร์โมนก่อนวินิจฉัยวัยทองไหม
คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่จำเป็นทุกคนค่ะ แนวปฏิบัติ NICE ของสหราชอาณาจักร ฉบับปรับปรุงเดือนพฤศจิกายน 2024 ระบุว่าผู้หญิงอายุ 45 ปีขึ้นไปที่มีอาการวัยทองชัดเจนร่วมกับรอบเดือนที่เปลี่ยนไป วินิจฉัยได้จากอาการ ไม่ต้องเจาะเลือดตรวจ FSH และไม่ต้องตรวจ AMH, inhibin A, inhibin B, เอสตราไดออล, จำนวนฟองไข่ หรือขนาดรังไข่ เพื่อยืนยัน10 ถ้าคุณอายุ 45 ปีขึ้นไปและอาการชัดอยู่แล้ว การรอผลเลือดคือการรอเปล่า ๆ ค่ะ
ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (ACOG) เห็นตรงกันว่าการวินิจฉัยวัยหมดประจำเดือนอาศัยอาการทางคลินิกเป็นหลัก ไม่ใช่ระดับฮอร์โมนในเลือด11
ส่วนแนวปฏิบัติของสมาคมวัยหมดประจำเดือนแห่งประเทศไทย ปี 2566 เน้นการประเมินสุขภาพก่อนเริ่มฮอร์โมนทดแทนและติดตามผลเป็นระยะ พร้อมเลือกชนิด ขนาดยา วิธีให้ และระยะเวลาให้เหมาะกับแต่ละคน มากกว่าการวัดระดับฮอร์โมนเพื่อใช้วินิจฉัย12
| สถานการณ์ | แนวปฏิบัติแนะนำ |
|---|---|
| อายุ 45 ปีขึ้นไป มีอาการชัดเจนร่วมกับรอบเดือนที่เปลี่ยนไป | วินิจฉัยจากอาการได้เลย ไม่ต้องเจาะเลือดตรวจ FSH |
| อายุ 40–45 ปี มีอาการร่วมกับรอบเดือนเปลี่ยน | ตรวจ FSH ช่วยยืนยันได้ |
| อายุน้อยกว่า 40 ปี สงสัยภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย | ตรวจ FSH ร่วมกับการประเมินอื่น |
| ก่อนเริ่มใช้ฮอร์โมนทดแทน | ประเมินสุขภาพก่อนเริ่มและติดตามผลเป็นระยะ ตามแนวปฏิบัติไทย ปี 2566 |
ที่ห้องตรวจ คนไข้มักถามหมอด้วยประโยคเดียวกันเลยค่ะว่า “ขอเจาะเลือดดูก่อนได้ไหมคะ จะได้รู้ชัด ๆ” หมอเข้าใจความรู้สึกนั้นดี แต่ผลเลือดเป็นข้อมูลประกอบเพื่อเลือกวิธีดูแลและขนาดยาที่เหมาะกับแต่ละคน ไม่ใช่ตัวตัดสินว่าคุณเข้าสู่วัยทองแล้วหรือยัง ถ้าคุณอายุ 45 ปีขึ้นไปและอาการชัดเจน เริ่มดูแลได้เลยโดยไม่ต้องรอผลเลือด ส่วนคุณที่อายุน้อยกว่านั้นหรืออาการไม่ชัด การตรวจจะช่วยแยกสาเหตุอื่นออกไปได้ ก่อนมาพบหมอ ลองจดไว้ว่าประจำเดือนเปลี่ยนไปตอนไหน และอาการไหนรบกวนคุณมากที่สุด แค่สองข้อนี้ช่วยหมอตัดสินใจได้มากกว่าผลเลือดหนึ่งใบค่ะ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจฮอร์โมนวัยทอง
ผู้หญิงวัย 35-40 ปี ควรตรวจฮอร์โมนอะไรบ้าง?
+
ตรวจฮอร์โมนวัยทองราคาเท่าไหร่ รวมอะไรบ้าง?
+
อาการฮอร์โมนตกในวัยทองมีอะไรบ้าง?
+
รู้ได้อย่างไรว่าฮอร์โมนผิดปกติ ควรไปตรวจไหม?
+
มีวิตามินหรืออาหารเสริมช่วยปรับฮอร์โมนได้ไหม?
+
วินิจฉัยวัยทองต้องเจาะเลือดตรวจฮอร์โมนทุกคนไหม?
+
แนวปฏิบัติของสมาคมวัยหมดประจำเดือนแห่งประเทศไทยว่าอย่างไรเรื่องการตรวจก่อนใช้ฮอร์โมนทดแทน?
+
สรุป
ตรวจฮอร์โมนวัยทองคือการเจาะเลือดดูค่าฮอร์โมนหลัก 5 ตัว ได้แก่ Estrogen, Progesterone, Testosterone, DHEAS และ FSH เพื่อให้รู้ชัดว่าตอนนี้ร่างกายของคุณอยู่ในช่วงไหนของวัยทอง แทนที่จะเดาจากอาการเพียงอย่างเดียว
หากคุณเริ่มมีอาการวัยทองหรืออยากรู้ระดับฮอร์โมนของตัวเองเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพ สามารถเข้ามาปรึกษาและตรวจฮอร์โมนกับ Dr.May Clinic คลินิกเฉพาะทางวัยทองได้นะคะ หมอและทีมยินดีช่วยแปลผลและวางแผนดูแลที่เหมาะกับตัวคุณโดยเฉพาะ
แหล่งอ้างอิงและแนวปฏิบัติทางคลินิก
- Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10. J Clin Endocrinol Metab. 2012. PMID: 22344196 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22344196
- Burger HG, Dudley EC, Robertson DM, Dennerstein L. Hormonal changes in the menopause transition. Recent Prog Horm Res. 2002. PMID: 12017547 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12017547
- O'Connor KA, Ferrell R, Brindle E, et al. Progesterone and ovulation across stages of the transition to menopause. Menopause. 2009. PMID: 19568209 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19568209
- Burger HG, Hale GE, Dennerstein L, Robertson DM. Cycle and hormone changes during perimenopause: the key role of ovarian function. Menopause. 2008. PMID: 18574431 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18574431
- Davison SL, Bell R, Donath S, et al. Androgen levels in adult females: changes with age, menopause, and oophorectomy. J Clin Endocrinol Metab. 2005. PMID: 15827095 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15827095
- Gonzales GF, Gónez C, Villena A. Adrenopause or decline of serum adrenal androgens with age in women. J Endocrinol. 2002. PMID: 11927388 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11927388
- Avis NE, Crawford SL, Greendale G, et al. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition. JAMA Intern Med. 2015. PMID: 25686030 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25686030
- Henrich JB, Hughes JP, Kaufman SC, et al. Limitations of follicle-stimulating hormone in assessing menopause status (NHANES). Menopause. 2006. PMID: 16645530 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16645530
- Angsuwathana S, Tanmahasamut P, Rattanachaiyanont M, et al. Serum FSH and estradiol in peri/postmenopausal women attending Siriraj Menopause Clinic. J Med Assoc Thai. 2006. PMID: 17048416 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17048416
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. ปรับปรุงพฤศจิกายน 2024 — nice.org.uk/guidance/ng23
- American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG Practice Bulletin No. 141: Management of Menopausal Symptoms. Obstet Gynecol. 2014;123(1):202-216. PMID: 24463691 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24463691
- Chaikittisilpa S, Orprayoon N, Vallibhakara O, et al. Summary of the 2023 Thai Menopause Society Clinical Practice Guideline on Menopausal Hormone Therapy. J Menopausal Med. 2024;30(1):24-36. PMID: 38714491 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38714491
หมายเหตุ: บทความนี้ให้ข้อมูลเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือการรักษาแทนการพบแพทย์ หากมีอาการที่กังวล ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเฉพาะบุคคล
อยากรู้ให้ชัดว่าอาการของคุณเกี่ยวกับฮอร์โมนแค่ไหน?
โปรแกรม Hormone Balance Check ตรวจเลือดฮอร์โมน 5 รายการ + InBody + ปรึกษาแพทย์ 1-on-1 เต็ม 45 นาที พร้อมรายงานและแผนดูแล 30 วันแรก
ดูรายละเอียดโปรแกรม →- แพทยศาสตร์บัณฑิต คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
- วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาเวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ
- American Board of Anti-Aging / Regenerative Medicine (ABAARM)
- Board Certified in Nutritional Wellness (CNW)
- ผ่านการอบรมการใช้ฮอร์โมนทดแทนชนิดธรรมชาติ (BHRT)
หมอเมย์ดูแลผู้หญิงวัย 40+ ที่มีปัญหาฮอร์โมนและอาการวัยทองโดยเฉพาะ เน้นการตรวจฮอร์โมนเพื่อเข้าใจร่างกายและวางแผนดูแลแบบเฉพาะบุคคล
ตรวจทานโดยผู้เขียน · ปรับปรุงล่าสุด: 11 กรกฎาคม 2569
Dr.May Clinic (ดอกเตอร์เมย์คลินิกเวชกรรม) · ต.บางรักน้อย อ.เมืองนนทบุรี จ.นนทบุรี · เปิดทุกวันเว้นวันอังคาร 10:00–18:00 · บริการ: ตรวจฮอร์โมนวัยทอง (Hormone Balance Check) และ รักษาวัยทอง (Hormone Balance Program)
บทความที่เกี่ยวข้อง
อาการวัยทอง
วัยทองนอนไม่หลับ ตื่นตีสองตีสาม เกิดจากอะไร แก้ยังไง (หมอเมย์)
ฮอร์โมนทดแทน
โปรเจสเตอโรนคืออะไร ทำไมสำคัญกับผู้หญิงวัยทอง
อาการวัยทอง
ฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำ อาการเป็นอย่างไร เช็กสัญญาณ (อ้างอิงงานวิจัย)
ดูบริการ ที่ตั้ง และเวลาทำการของคลินิก: ศูนย์ดูแลวัยทอง Dr.May Clinic นนทบุรี

ผู้เขียนบทความ
พญ. เมชฌวิกาศ์ อารยางกูร (หมอเมย์)
แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ (ABAARM) ดูแลสมดุลฮอร์โมนวัยทองสำหรับผู้หญิง 40+ · เลขที่ใบประกอบวิชาชีพเวชกรรม ว.58272
ดูโปรไฟล์และบทความทั้งหมดของหมอเมย์ →