โปรเจสเตอโรนคืออะไร ทำไมสำคัญกับผู้หญิงวัยทอง

มีใครเป็นแบบนี้บ้างไหมคะนอนก็ไม่ค่อยหลับหลับไปแล้วยังชอบตื่นขึ้นมากลางดึกโดยเฉพาะช่วงตีสองตีสามตื่นแล้วก็ดันหลับต่อไม่ได้อีกได้แต่นอนคิดวนไปตลอดทั้งคืนรู้ไหมคะว่าอาการแบบนี้ไม่ได้เกิดจากฮอร์โมนเอสโตรเจนเพียงอย่างเดียวนะคะแต่ฮอร์โมนตัวหลักที่ก่อปัญหาให้กับพี่ๆวัยสี่สิบบวกคือฮอร์โมนที่ชื่อว่าโปรเจสเตอโรนค่ะฮอร์โมนตัวนี้เป็นฮอร์โมนที่พี่ๆหลายๆคนอาจจะไม่เคยได้ยินชื่อด้วยซ้ำแต่มันกลายเป็นปัญหาหลักๆและเป็นปัญหาแรกๆที่ทำให้ผู้หญิงวัยสี่สิบบวกหลายคนเดินเข้ามาปรึกษาหมอเลยค่ะสวัสดีค่ะหมอเมย์นะคะแพทย์หญิงเมชวิกาศ์ อารยางกูรหมอเป็นแพทย์ผู้มีประสบการณ์ด้านศาสตร์ชะลอวัยที่ให้การดูแลเกี่ยวกับคนไข้วัยทองและคนไข้ในวัยใกล้หมดประจำเดือนมาหลายรายมากแล้วค่ะในคลิปนี้หมอจะพาพี่ๆทุกคนไปทำความรู้จักกับฮอร์โมนที่ชื่อว่าโปรเจสเตอโรนที่เป็นฮอร์โมนเจ้าปัญหาในสาวๆวัยสี่สิบบวกแล้วเราจะรู้ว่ามันคืออะไรมันทำหน้าที่ยังไงแล้วทำไมพอระดับของมันลดลงไปถึงได้สร้างปัญหาให้กับชีวิตพี่ๆเยอะขนาดนี้เราไปฟังกันเลยค่ะเวลาเราพูดถึงฮอร์โมนเพศหญิงพี่ๆหลายคนจะนึกถึงแต่คำว่าฮอร์โมนเอสโตรเจนใช่ไหมคะแน่นอนเลยค่ะฮอร์โมนเอสโตรเจนเป็นทั้งฮอร์โมนที่เด่นและก็ดังกว่าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมากๆแต่จริงๆ

แล้วร่างกายของเราต้องการทั้งฮอร์โมนเอสโตรเจนและฮอร์โมนอีกตัวที่ถูกสร้างมาทำงานคู่กันก็คือฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนนั่นเองค่ะซึ่งสองตัวนี้เขาต้องทำงานให้สมดุลกันนะคะถ้ามีตัวใดตัวหนึ่งที่มากเกินไปหรือน้อยเกินไปนั่นหมายถึงอาการวัยทองต่างๆที่ตามมาได้เยอะเลยค่ะตัวฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะสร้างขึ้นมาก็ต่อเมื่อเรามีไข่ตกแล้วหรือก็คือในช่วงครึ่งหลังของรอบเดือนนั่นเองค่ะเมื่อเรามีไข่ตกและฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนถูกสร้างขึ้นมาฮอร์โมนตัวนี้ก็จะมาทำงานควบคู่ไปกับเอสโตรเจนค่ะและเมื่อระยะเวลาผ่านไปจนถึงช่วงก่อนที่เราจะมีรอบเดือนฮอร์โมนตัวนี้ก็จะค่อยๆทำงานลดลงแล้วก็หายไปค่ะหมออยากให้ทุกคนจำจุดนี้ไว้เลยนะคะว่าเจ้าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเนี่ยจะถูกสร้างมากหรือสร้างน้อยจะผูกอยู่กับการตกไข่เท่านั้นเลยค่ะเพราะนี่จะเป็นkeywordที่สำคัญเลยว่าทำไมในผู้หญิงวัยสี่สิบบวกฮอร์โมนตัวนี้ถึงเริ่มมีปัญหาค่ะทีนี้สาวๆหลายๆคนพออายุเริ่มเข้าเลขสี่นะคะอยู่ๆก็จะมีอาการเหล่านี้มาเป็นเซ็ตเลยค่ะนอนไม่หลับหลับก็ยากหลับไปแล้วชอบตื่นมากลางดึกโดยเฉพาะช่วงตีสองตีสามตื่นขึ้นมาแล้วทีนี้ก็หลับต่อไม่ได้แล้วเอาแต่คิดวนไปเรื่อยๆบางคนคิดยันเช้าก็มีนะคะคิดวิตกกังวลมากขึ้นซึมเศร้าง่ายขึ้นร้องไห้บ่อยขึ้นบางคนก็มีอาการหงุดหงิด

อารมณ์แปรปรวนง่ายขึ้นกว่าแต่ก่อนเยอะเลยบางคนอาการหนักๆเข้าช่วงก่อนมีประจำเดือนก็จะมีอาการคัดตึงเต้านมบวมน้ำมากขึ้นหรือมีประจำเดือนออกมาเยอะกว่าแต่ก่อนก็มีเหมือนกันค่ะพอเป็นแบบนี้นะคะพี่ๆหลายๆคนก็จะทำยังไงล่ะก็มักจะโทษตัวเองตามมาค่ะว่าเพราะเครียดไปไหมนะเพราะพักผ่อนน้อยเกินไปไหมนะหรืออายุมากแล้วมันก็เป็นแบบนี้แหละแล้วสุดท้ายพี่ๆก็จะปล่อยมันไปค่ะแต่หมออยากให้พี่ๆคิดแบบนี้นะคะว่าอาการทั้งหลายเหล่านี้เนี่ยเขาไม่ได้มาเดี่ยวๆนะคะเขามาพร้อมๆกันหลายๆอาการเพราะมันมาจากต้นตอเดียวกันค่ะสาเหตุเกิดจากเจ้าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่มันลดลงเนี่ยแหละค่ะแล้วทำไมฮอร์โมนตัวนี้มันถึงหายไปทั้งๆที่เรายังมีประจำเดือนอยู่ล่ะคำตอบของมันก็คือรอบที่ไข่ไม่ตกค่ะพอเราเข้าสู่วัยใกล้หมดประจำเดือนนะคะหรือในช่วงวัยที่เราเรียกว่าPerimenopauseการทำงานของรังไข่เราจะเริ่มไม่สม่ำเสมอค่ะบางเดือนมีไข่ตกบางเดือนไข่ก็ไม่ตกค่ะซึ่งเดือนไหนที่ไข่ไม่ตกร่างกายของเราก็จะไม่มีตัวสร้างฮอร์โมนที่ชื่อว่าโปรเจสเตอโรนออกมาค่ะในขณะที่เรายังคงมีประจำเดือนมาตามปกติหรือความหมายโดยนัยก็คือร่างกายของเรายังคงสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนออกมาได้ดีอยู่แต่เจ้าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนกลับพร่องหรือน้อยลงไปเรื่อยๆ

ภาวะนี้เราจะเรียกว่าภาวะที่ฮอร์โมนเอสโตรเจนมันเด่นเกินไปหรือEstrogenDominanceนั่นเองค่ะภาวะนี้จะเป็นภาวะที่ร่างกายของพี่ๆมีฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมาถ่วงดุลฮอร์โมนเอสโตรเจนไม่เพียงพอหมออยากให้พี่ๆเทียบแบบนี้นะคะว่าฮอร์โมนเอสโตรเจนเนี่ยเป็นเหมือนคันเร่งในร่างกายของเราส่วนฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะเป็นเหมือนเบรกในร่างกายของเราค่ะเราจะมีแค่คันเร่งอย่างเดียวไม่ได้ใช่ไหมคะเราจะต้องมีเบรกด้วยเมื่อฮอร์โมนของเราทำงานกันได้ไม่สมดุลเลยทำให้พี่ๆมีอาการของวัยทองตามมานั่นเองค่ะทีนี้หมอจะเล่าให้ฟังนะคะเมื่อระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนของพี่ๆมันลดน้อยลงหรือมันหายไปมันเอาอะไรในชีวิตของพี่ๆไปบ้างหน้าที่แรกนะคะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะมีหน้าที่ทำให้พี่ๆรู้สึกสงบและผ่อนคลายค่ะเขาจะทำหน้าที่ปรับสารสื่อประสาทในสมองของเราให้เรารู้สึกสงบและผ่อนคลายทำหน้าที่เหมือนเป็นยากล่อมประสาทอ่อนๆพอมันเริ่มหายไปนะคะสิ่งแรกที่พี่ๆจะรู้สึกได้คือจะรู้สึกว่าหลับยากขึ้นค่ะหลับไปแล้วก็ชอบตื่นกลางดึกโดยเฉพาะช่วงตีสองตีสามตื่นขึ้นมาแล้วก็หลับต่อไม่ได้ค่ะบางคนก็จะมีอาการหลับไม่ลึกคิดวิตกกังวลง่ายขึ้นกว่าแต่ก่อนเยอะเลยหน้าที่ที่สองค่ะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเขาจะทำหน้าที่เป็นตัวถ่วงดุลกับฮอร์โมนเอสโตรเจนค่ะ

จำที่หมอบอกไว้ได้ไหมคะว่าฮอร์โมนเอสโตรเจนเขาทำหน้าที่เป็นเหมือนการเหยียบคันเร่งค่ะส่วนฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเขาจะทำหน้าที่เหมือนเป็นการเหยียบเบรกค่ะอวัยวะที่ได้รับผลกระทบโดยตรงนะคะยกตัวอย่างเช่นเยื่อบุโพรงมดลูกค่ะฮอร์โมนเอสโตรเจนจะทำหน้าที่ให้เยื่อบุโพรงมดลูกของเราหนาตัวขึ้นและหลุดลอกออกมากลายเป็นประจำเดือนค่ะส่วนฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะเป็นตัวที่คอยกำกับเอาไว้ไม่ให้เยื่อบุโพรงมดลูกของเรามันหนาเกินไปค่ะพอฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนของเรามันลดน้อยลงนะคะอาจทำให้พี่ๆมีปัญหาเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวผิดปกติได้เป็นต้นเหตุของประจำเดือนที่มาเยอะผิดปกติประจำเดือนมากระปริบกระปรอยซึ่งจุดนี้สำคัญมากเลยค่ะหากปล่อยไว้แบบนี้ต่อไปอาจมีปัญหาเยื่อบุโพรงมดลูกที่ผิดปกติตามมาได้ค่ะหน้าที่ที่สามนะคะจะทำงานเกี่ยวข้องกับอารมณ์และการบวมน้ำของร่างกายค่ะพอฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนลดลงพี่ๆหลายท่านอาจจะรู้สึกว่าเรามีอารมณ์หงุดหงิดอารมณ์แปรปรวนง่ายขึ้นหรือในช่วงก่อนมีประจำเดือนจะรู้สึกคับตึงเต้านมและมีอาการบวมน้ำตัวบวมง่ายขึ้นอาการพวกนี้ที่พี่ๆเคยคิดว่ามันเป็นสิ่งปกติที่เราเจอทุกเดือนทุกเดือนก่อนที่เราจะมีประจำเดือนแต่จริงๆแล้วมันเกิดจากฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่มันมาถ่วงดุลเอสโตรเจนไม่เพียงพอค่ะ

แล้วเราจะรู้ได้ยังไงล่ะว่าระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนของเรามันเริ่มลดน้อยลงแล้วคำตอบก็คือเราต้องตรวจฮอร์โมนเท่านั้นเลยค่ะแต่หมออยากให้พี่ๆระวังไว้นิดนึงนะคะเพราะเจ้าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมันไม่ได้คงที่ตลอดทั้งเดือนนะคะเพราะมันจะสูงขึ้นมาเฉพาะหลังจากไข่ตกแล้วเท่านั้นดังนั้นการเลือกวันตรวจฮอร์โมนสำคัญมากๆเลยนะคะหากเลือกวันตรวจผิดเพี้ยนไปอาจทำให้การอ่านค่ามันคนละเรื่องกันเลยนะคะโดยวันที่หมอแนะนำให้ตรวจนะคะหมอจะแนะนำให้ตรวจประมาณเจ็ดวันก่อนมีรอบเดือนรอบถัดไปค่ะซึ่งแน่นอนค่ะก็ขึ้นอยู่กับความยาวรอบเดือนของแต่ละท่านด้วยดังนั้นสำหรับใครที่กำลังคิดว่าตัวเองมีปัญหาเรื่องของฮอร์โมนโดยเฉพาะตัวฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนอย่าลืมจดบันทึกวันที่เรามีรอบเดือนไว้ด้วยนะคะเวลาที่เราไปปรึกษาคุณหมอเพื่อตรวจฮอร์โมนเราจะได้แจ้งคุณหมอได้ถูกค่ะแล้วถ้าฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมันต่ำหรือมันพร่องจริงๆล่ะเราจะทำยังไงได้บ้างคำตอบก็คือเราสามารถเติมเข้าไปได้ค่ะในคนที่ระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมันลดต่ำลงและมีอาการที่รบกวนชีวิตประจำวันคุณหมออาจพิจารณาเรื่องของการให้ฮอร์โมนทดแทนได้ค่ะซึ่งพี่ๆไม่ต้องกังวลนะคะฮอร์โมนตัวนี้สามารถใช้ได้อย่างปลอดภัยภายใต้การดูแลของแพทย์

โดยเฉพาะในคนที่กำลังใช้ฮอร์โมนทดแทนชนิดเอสโตรเจนอยู่การให้ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเติมเข้าไปจะช่วยป้องกันปัญหาเยื่อบุโพรงมดลูกได้ค่ะที่คลินิกของหมอหมอเจอพี่ๆที่มีปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเยอะมากเลยนะคะและอีกอย่างปัญหานี้มันเจอได้ตั้งแต่ช่วงที่พี่ๆยังไม่หมดประจำเดือนเลยนะคะหลายคนจะมีปัญหานี้ได้ตั้งแต่ช่วงอายุสี่สิบต้นๆเลยก็มีมักจะมาปรึกษาหมอว่าพี่เขามีปัญหานอนไม่หลับหลับแล้วหลับไม่สนิทหลับแล้วชอบตื่นกลางดึกบางคนตื่นทุกชั่วโมงเลยก็มีนะคะหรือรู้สึกคิดเยอะวิตกกังวลมากผิดปกติบางคนถึงขั้นมาร้องไห้ตรงหน้าหมอเลยก็มีเหมือนกันนะคะเพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมีความสำคัญต่อการควบคุมอารมณ์ของเรามากๆหลังจากที่คนไข้ท่านนี้ของหมอได้รับการตรวจฮอร์โมนในจังหวะวันที่ถูกต้องเราก็พบว่าระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนของพี่เขาต่ำมากๆเลยค่ะหลังจากที่เราได้ให้ฮอร์โมนทดแทนชนิดโปรเจสเตอโรนเข้าไปเพื่อถ่วงสมดุลกับฮอร์โมนเอสโตรเจนรอบเดือนของพี่เขาก็มาปกติมากขึ้นหลับได้ดีขึ้นไม่ตื่นกลางดึกอีกต่อไปค่ะทำให้คนไข้ของหมอท่านนี้สามารถได้ตัวเขาเองกลับคืนมาได้ภายในเวลาเพียงไม่กี่เดือนค่ะโดยสรุปเลยนะคะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนมักเป็นฮอร์โมนเงียบๆค่ะ

ที่หลายๆคนอาจไม่ค่อยรู้จักเขามากเท่าไหร่แต่เขาทำหน้าที่ควบคุมเกี่ยวกับเรื่องของอารมณ์การนอนและความวิตกกังวลของเราโดยตรงเลยค่ะดังนั้นในพี่ๆคนไหนที่เริ่มมีอาการนอนไม่หลับวิตกกังวลมากขึ้นอารมณ์แปรปรวนมากขึ้นอย่าลืมนึกถึงปัญหาเรื่องของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนด้วยนะคะสำหรับสาวๆคนไหนที่ไม่มั่นใจว่าอาการของคุณเองใช่อาการของฮอร์โมนที่มันเริ่มแปรปรวนไปหรือเปล่าหรือไม่มั่นใจว่าอาการนอนไม่หลับหงุดหงิดง่ายอารมณ์แปรปรวนของพี่ๆเกิดจากสมดุลฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่มันเริ่มลดลงไปแล้วหรือเปล่าสามารถนัดหมายเข้ามาให้หมอช่วยดูแลช่วยตรวจช่วยปรับสมดุลได้เลยนะคะยินดีดูแลค่ะ