ฮอร์โมนเอสโตรเจน คืออะไร ทำหน้าที่อะไร เมื่อไหร่ควรตรวจ

ร้อนวูบวาบ เหงื่อออกมากตอนกลางคืน รู้สึกสมองตื้อ ขี้หลงขี้ลืมแต่พี่ยังมีประจำเดือนมาอยู่นะคะหมอ งั้นแปลว่าแบบนี้ไม่เกี่ยวกับฮอร์โมนใช่ไหมคะผิดค่ะเรื่องนี้เกี่ยวข้องกับเรื่องของฮอร์โมนโดยตรงเลยค่ะโดยเฉพาะฮอร์โมนที่ชื่อว่าเอสโตรเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนหลักของร่างกายผู้หญิงเลยค่ะสวัสดีค่ะหมอเมย์นะคะแพทย์หญิงเมชวิกา อารยางกูรหมอเป็นแพทย์ผู้มีประสบการณ์ด้านศาสตร์ชะลอวัยที่ให้การดูแลเกี่ยวกับวัยทองและวัยใกล้หมดประจำเดือนมาหลายรายแล้วค่ะหมออยากจะเล่าให้ฟังค่ะว่าหมอเจอคนไข้ที่มาด้วยอาการคล้ายๆ แบบนี้แทบทุกวันเลยนะคะไม่ว่าจะเป็นอาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกง่าย รู้สึกสมองตื้อ ขี้หลงขี้ลืม คิดอะไรไม่ค่อยออก อยู่ๆก็รู้สึกอ่อนล้า อ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวมีแรงเหมือนแต่ก่อน หลายๆคนนะคะก็จะมาพร้อมกับคำถามที่ว่าพี่ไม่รู้พี่เป็นอะไรอ่ะหมอ มันรู้สึกอ่อม มันรู้สึกเพลียมันรู้สึกไม่เหมือนเดิม เพียงแต่ว่าพี่อธิบายไม่ถูกเพราะเจ้าฮอร์โมนเอสโตรเจนตัวนี้เป็นฮอร์โมนหลักของร่างกายผู้หญิงเราเลยและเขาไม่ได้ควบคุมแค่เรื่องของประจำเดือนเพียงอย่างเดียวนะคะเขายังทำงานควบคุมสมดุลทั้งระบบในร่างกายของเราเลยค่ะอีกหนึ่งความเชื่อที่ผู้หญิงหลายๆ

คนยังเข้าใจผิดอยู่นะคะว่าถ้าประจำเดือนยังมาอยู่นั่นแปลว่าไม่น่าใช่อาการของฮอร์โมนนะแต่จริงๆ แล้วไม่ใช่เลยค่ะมันจะมีช่วงวัยที่เราเรียกว่า Perimenopause หรือวัยใกล้หมดประจำเดือนค่ะวัยนี้จะเป็นช่วงวัยที่ระดับฮอร์โมนของเราจะเริ่มแกว่งขึ้นๆ ลงๆตั้งแต่ห้าถึงสิบปีก่อนหมดประจำเดือนเลยนะคะดังนั้นพี่ๆ หลายๆ คนจึงเริ่มมีอาการมาตั้งแต่ยังมีประจำเดือนปกติอยู่เลยค่ะอาการที่มาได้ในช่วงวัยนี้ก็จะมีหลากหลายมากเลยค่ะไม่ว่าจะเป็นอาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกง่ายโดยเฉพาะตอนกลางคืน รู้สึกผิวแห้งบางคนมีปัญหาช่องคลอดแห้งเลยนะคะทั้งอาการนอนไม่หลับ ตื่นกลางดึก อารมณ์แปรปรวนหงุดหงิดง่าย นี่ก็เป็นปัญหาที่เจอได้บ่อยค่ะความสำคัญของมันคืออาการเหล่านี้เป็นอาการที่นัวๆ ไปหมดเลย แยกไม่ออกว่ามันเกิดจากอะไรทำให้ผู้หญิงหลายๆ ท่านเนี่ยเข้าใจไปว่ามันเกิดจากความเครียดไหมนะหรือเกิดจากการพักผ่อนที่ไม่เพียงพอไหมทำให้เราเผลอปล่อยผ่านอาการเหล่านี้ไปนานหลายปีโดยที่ลืมดูแลเรื่องนี้ไปค่ะกุญแจสำคัญของเรื่องนี้นะคะคือพี่ๆจะต้องทำความเข้าใจและทำความรู้จักกับฮอร์โมนเอสโตรเจนอย่างถ่องแท้ก่อนค่ะเราจะได้รู้ว่าตอนนี้เกิดอะไรขึ้นกับร่างกายของเราและเราจะเริ่มดูแลเมื่อไหร่และเริ่มเข้าไปตรวจฮอร์โมนเมื่อไหร่ค่ะ

ฮอร์โมนเอสโตรเจนเขาไม่ได้ทำหน้าที่แค่เรื่องของประจำเดือนอย่างที่หลายๆ คนเข้าใจนะคะแต่เขายังดูแลตั้งแต่เรื่องของกระดูก เรื่องของสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด เรื่องของผิวพรรณเรื่องของช่องคลอด เรื่องของอารมณ์ เรื่องของการนอนหลับ เรื่องของคุณภาพการทำงานของสมองเรื่องพวกนี้ฮอร์โมนเอสโตรเจนช่วยดูแลทั้งระบบในร่างกายของเราเลยค่ะทำให้พี่ๆ หลายท่านที่เริ่มมีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่เปลี่ยนแปลงไป อาการเขาไม่ได้ค่อยๆมาทีละอาการนะคะแต่มันมาตูมพร้อมกันหมดทีเดียวเลย หมอจะขอสรุปให้พี่ๆ เป็นสามหน้าที่หลักของฮอร์โมนเอสโตรเจนนะคะเรื่องแรกคือเรื่องของกระดูกค่ะตัวฮอร์โมนเอสโตรเจนเขาจะทำหน้าที่ในการรักษา Balance รักษาสมดุลของการสร้างและการสลายกระดูกค่ะโดยฮอร์โมนเอสโตรเจนเนี่ยเขาจะทำหน้าที่ชะลอการสลายกระดูก ดังนั้นพอพี่ๆ เข้าสู่วัยใกล้หมดประจำเดือนระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนเริ่มลดลง กระดูกของเราก็จะสลายเร็วขึ้นค่ะทำให้พี่ๆ หลายคนมักเจอกับปัญหาภาวะกระดูกบางกระดูกพรุนได้เร็วกว่าตอนที่ยังไม่หมดประจำเดือนค่ะความสำคัญของมันก็คือโรคกระดูกพรุนเป็นสิ่งที่ไม่มีอาการแสดงอะไรล่วงหน้าเลยค่ะทำให้ผู้หญิงหลายๆ คนเนี่ยกว่าจะไปรู้ตัวบางทีก็กระดูกหักไปแล้ว

ซึ่งเมื่อถึงจุดนั้นมันจะสายเกินแก้แล้วนะคะเรื่องที่สองค่ะตัวฮอร์โมนเอสโตรเจนเขาทำหน้าที่ช่วยดูแลสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดค่ะแต่ผลลัพธ์ตรงนี้เนี่ยขึ้นอยู่กับช่วงวัยที่เราเริ่มดูแลด้วยนะคะดังนั้นใครที่กำลังเริ่มคิดว่าจะดูแลเรื่องของฮอร์โมน แนะนำให้ปรึกษาคุณหมอเป็นรายบุคคลไปอย่าไปซื้อมาใช้เองนะคะเรื่องที่สามค่ะคือเรื่องของอารมณ์และการนอนหลับ ในช่วงที่เข้าสู่วัย Perimenopauseหรือช่วงวัยใกล้หมดประจำเดือนที่ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนมันเริ่มแกว่งขึ้นๆ ลงๆ ค่ะเมื่อฮอร์โมนมันเริ่มแกว่ง เอสโตรเจนเริ่มน้อยลง ทำให้หลายๆ ท่านจะเจอกับอาการร้อนวูบวาบโดยเฉพาะตอนนอนรวมไปถึงอาการเหงื่อออกง่ายตอนนอนหลับค่ะทำให้บางคนหลับไม่สนิท บางคนถึงขั้นต้องตื่นมาเปลี่ยนเสื้อผ้าหรือลุกขึ้นมาปรับแอร์เลยนะคะเมื่อเรานอนไม่เพียงพอ เราพักผ่อนได้ไม่ดี ร่างกายเราก็เกิดภาวะเครียดสะสมค่ะทำให้ในช่วงนี้พี่ๆหลายคนจะเริ่มมีอาการอารมณ์แปรปรวนตามมาด้วยเช่นกันจากการพักผ่อนไม่เพียงพอด้วยเรื่องของฮอร์โมนเนี่ยแหละค่ะพอฟังมาถึงตรงนี้หลายๆ คนก็จะเริ่มมีคำถามแล้วค่ะงั้นแปลว่ายิ่งพี่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนเยอะๆ ก็ยิ่งดีใช่ไหมคะหมอ คำตอบก็คือไม่ใช่นะคะเพราะเรื่องของฮอร์โมนเราต้องดูเป็นสมดุลค่ะ

โดยเฉพาะสมดุลของฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน สองตัวนี้ควรมีในระดับที่สมดุลกันไม่ใช่ยิ่งมากยิ่งดีนะคะหากเรามีระดับเอสโตรเจนที่สูงเกินไปและระดับโปรเจสเตอโรนที่สูงตามไม่ทันเอสโตรเจนค่ะเราเรียกว่าภาวะ Estrogen Dominance หรือเอสโตรเจนเยอะเกินไปนั่นเองค่ะในส่วนนี้จะทำให้เรามีอาการคัดตึงเต้านม ประจำเดือนมามากผิดปกติหรือเป็นกลุ่มอาการที่เราเรียกกันว่าอาการก่อนมีประจำเดือนหรืออาการ PMS รุนแรงกว่าคนทั่วไปค่ะดังนั้นคำว่าฮอร์โมนสมดุลเนี่ยไม่ได้แปลว่ายิ่งมีมากยิ่งดีนะคะฮอร์โมนแต่ละตัวในร่างกายทำงานเหมือนวงออร์เคสตราเลยค่ะเราจะต้องบรรเลงร่วมกันเราจะต้องให้เขาทำงานร่วมกันอย่างสอดคล้องกันและมีความสมดุลกันให้เหมาะสมกับช่วงวัยค่ะส่วนบางคนก็จะเคยได้ยินมาว่าการกินพวกถั่วเหลืองหรือการกินน้ำมะพร้าวจะช่วยเรื่องของอาการวัยทองไหมพวกนี้จะมีสิ่งที่เรียกว่าไฟโตเอสโตรเจนหรือเอสโตรเจนจากพืชอยู่ค่ะสิ่งเหล่านี้สามารถช่วยบรรเทาอาการได้บ้างนะคะแต่ไม่ได้ช่วยทดแทนฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ขาดไปของร่างกาย ดังนั้นเขาไม่ได้แก้ที่ต้นเหตุจริงๆ นะคะใครที่กำลังมีปัญหาเรื่องฮอร์โมน หมอไม่อยากให้หวังพึ่งพวกไฟโตเอสโตรเจนเพียงอย่างเดียวนะคะอยากให้เข้ามาตรวจหาสาเหตุและดูแลแก้ไขกันอย่างตรงจุดต่อไปค่ะ

หมอเคยดูแลคนไข้ท่านหนึ่งนะคะเข้ามาปรึกษาหมอด้วยเรื่องของอาการนอนไม่หลับและอารมณ์หงุดหงิดง่ายจนกระทบกับครอบครัวและคนรอบข้างค่ะไม่สามารถตื่นไปทำงานได้ตามปกติ พี่เขาบอกว่าเขายังมีประจำเดือนมาอยู่นะเขาเลยลองปรับทั้งอาหาร ปรับเรื่องของพฤติกรรมเข้านอนให้ตรงเวลา งดคาเฟอีน งดแอลกอฮอล์แต่อาการของพี่เขาก็ยังไม่ได้ดีขึ้นเท่าที่ควรค่ะเมื่อเราเข้ามาพูดคุยกัน ตรวจหาฮอร์โมน ตรวจหาสาเหตุจริงๆก็พบว่าระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนของพี่เขาเริ่มแกว่งมาสักระยะหนึ่งแล้วค่ะเมื่อเราเริ่มปรับสมดุลของฮอร์โมน อาการนอนไม่หลับของพี่เขาก็ดีขึ้นภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์เองค่ะดังนั้นถ้าพี่ๆ คนไหนเริ่มมีอาการที่เข้าข่ายวัยทองนะคะยกตัวอย่างเช่นอาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกง่าย อ่อนเพลียง่าย นอนไม่หลับนอนแล้วตื่นกลางดึกโดยเฉพาะช่วงตีสองตีสาม ตื่นมาแล้วไม่สดชื่น รู้สึกสมองตื้อขี้หลงขี้ลืม มีปัญหาผิวแห้งหรือช่องคลอดแห้ง พวกนี้เป็นอาการหนึ่งของอาการวัยทองได้ค่ะไม่ต้องรอให้หมดประจำเดือนนะคะเพราะนี่เป็นอาการของฮอร์โมนที่มันเริ่มแกว่งขึ้นๆ ลงๆซึ่งเจอได้ตั้งแต่ก่อนหมดประจำเดือนห้าถึงสิบปีเลยนะคะดังนั้นถ้าอาการเหล่านี้รบกวนชีวิตประจำวันของพี่ๆ มากเนี่ย อย่าทนนะคะ

และไม่ต้องรอให้หมดประจำเดือน สามารถเข้ามาตรวจและปรับสมดุลฮอร์โมนก่อนได้เลยนะคะใครที่มีปัญหาคล้ายๆ แบบนี้และอยากให้หมอช่วยดูแลเรื่องของการปรับสมดุลฮอร์โมนอย่างตรงจุดสามารถนัดหมายเข้ามาพูดคุยกันได้เลยนะคะหมอยินดีดูแลค่ะ