ฮอร์โมนทดแทน (HRT) คืออะไร? ช่วยอะไร อันตรายไหม อธิบายโดยแพทย์

มีใครพอได้ยินคำว่าฮอร์โมนทดแทนแล้วรู้สึกกลัวกันบ้างไหมคะกลัวอะไรบ้างล่ะบางคนก็บอกว่ากลัวเป็นมะเร็งกลัวว่าใช้แล้วจะต้องใช้ไปตลอดชีวิตหรือกลัวว่ามันจะเป็นเพียงทางลัดของคนที่รู้สึกว่าทนไม่ไหวแล้วเท่านั้นหากคุณเคยคิดแบบนี้นะคะหมออยากให้ฟังคลิปนี้จนจบค่ะเพราะว่าสิ่งที่คุณคิดอาจไม่ตรงกับความจริงทางการแพทย์ซะทุกอย่างเลยก็ได้นะคะสวัสดีค่ะหมอเมย์นะคะแพทย์หญิงเมชฌวิกาศ์ อารยางกูรตัวหมอเองเป็นหมอผู้มีประสบการณ์ด้านศาสตร์ชะลอวัยที่ให้การรักษาเกี่ยวกับวัยทองและวัยใกล้หมดประจำเดือนมาหลายรายแล้วค่ะเชื่อไหมคะว่าหนึ่งในคำถามแรกๆเลยที่คนไข้ของหมอมักจะถามหมอตั้งแต่วันแรกที่เจอกันหมอคะการใช้ฮอร์โมนมันอันตรายไหมคะหนูจะเป็นมะเร็งไหม ก่อนที่หมอจะไปตอบคำถามนี้นะคะหมออยากพาพี่ๆย้อนกลับไปทำความเข้าใจก่อนค่ะว่าทำไมร่างกายของผู้หญิงหลายๆคนถึงจำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนเหล่านี้ค่ะเมื่อเราเข้าสู่ช่วงวัยหนึ่งในวัยใกล้หมดประจำเดือนรังไข่ของเราจะลดการทำงานลงค่ะเมื่อรังไข่ของเราทำงานได้ไม่เต็มที่เหมือนเดิมการสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนก็จะค่อยๆลดลงตามไปด้วยค่ะฮอร์โมนสองตัวนี้เขาไม่ได้ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของประจำเดือนเพียงอย่างเดียวนะคะ

แต่เขายังทำหน้าที่ควบคุมระบบต่างๆในร่างกายอีกหลายระบบเลยค่ะไม่ว่าจะเป็นระบบควบคุมอุณหภูมิทำให้พี่ๆหลายคนเมื่อระดับเอสโตรเจนลดลงก็จะมีปัญหาเกี่ยวกับร้อนวูบวาบหรือเหงื่อออกง่ายผิดปกติตามมาเรื่องของระบบควบคุมการนอนหลับค่ะเมื่อระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนลดลงบางคนก็จะมาด้วยอาการนอนไม่หลับบ้างล่ะนอนหลับแล้วตื่นง่ายตื่นกลางดึกบ้างล่ะแบบนี้ก็เจอได้บ่อยเลยค่ะเรื่องของสุขภาพทั่วๆ ไปก็เกี่ยวข้องด้วยนะคะเพราะระดับฮอร์โมนสองตัวนี้สัมพันธ์กับเรื่องของความหนาแน่นของมวลกระดูกเรื่องของสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดและรวมไปถึงเรื่องของปัญหาช่องคลอดแห้งด้วยเช่นกันดังนั้นอาการวัยทองของผู้หญิงวัยสี่สิบปีขึ้นไปจึงไม่ได้มีแค่อาการร้อนวูบวาบหรือเหงื่อออกง่ายตามที่หลายๆคนเข้าใจนะคะ แต่มันยังหมายรวมถึงอาการของหลายๆระบบทั่วร่างกาย บางคนก็จะรู้สึกว่าร่างกายของเรามันเปลี่ยนไปแต่อธิบายไม่ถูกมันเป็นเพราะเหตุนี้นี่เองค่ะเพราะว่าฮอร์โมนทั้งสองตัวนี้เกี่ยวข้องกับหลายระบบในร่างกายเลยค่ะโดยการให้ฮอร์โมนทดแทนจะเป็นการให้ตัวฮอร์โมนเอสโตรเจนและฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเข้าไปเพื่อปรับสมดุลของฮอร์โมนในร่างกายค่ะซึ่งต้องทำความเข้าใจตรงนี้ก่อนนะคะว่าการให้ฮอร์โมนไม่ใช่การรักษาวัยทองให้หายค่ะ

แต่เป็นการเติมในส่วนที่ขาดให้ร่างกายของเราสามารถกลับมาทำงานได้ตามปกติเหมาะสมกับช่วงวัยค่ะทีนี้พี่ๆ หลายคนก็จะสงสัยแล้วค่ะว่าตัวยาฮอร์โมนมีกี่แบบและเหมาะกับใครบ้างแบบแรกนะคะจะเป็นฮอร์โมนที่กระจายไปทั่วร่างกายของเราค่ะฮอร์โมนตัวนี้เขาจะดูแลทั้งระบบในร่างกายของเราเลยจะมีทั้งรูปแบบยากินยาทาหรือแผ่นแปะตามผิวหนังซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้จะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดแล้วก็ไปทำงานออกฤทธิ์รักษาอาการต่างๆทั่วร่างกายค่ะไม่ว่าจะเป็นอาการร้อนวูบวาบอาการเหงื่อออกง่ายรวมไปถึงอาการนอนไม่หลับด้วยเช่นกันและแบบที่สองนะคะเป็นฮอร์โมนเฉพาะจุดค่ะพวกนี้มักมาในรูปแบบของยาเหน็บช่องคลอดหรือว่ายาสอดช่องคลอดค่ะยาตัวนี้จะออกฤทธิ์เฉพาะแค่ในช่องคลอดมักจะเหมาะกับผู้ที่มีปัญหาเรื่องของช่องคลอดแห้งโดยฮอร์โมนกลุ่มนี้มักจะออกฤทธิ์เฉพาะจุดไม่ค่อยถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดเท่าไหร่ค่ะและสิ่งสำคัญที่หมออยากจะบอกพี่ๆไว้นะคะการดูแลเรื่องของฮอร์โมนวัยทองเราไม่ได้ดูแลแค่เรื่องของเอสโตรเจนเพียงอย่างเดียวการใช้ฮอร์โมนจำเป็นต้องใช้ให้มันสมดุลให้มันบาลานซ์กันค่ะดังนั้นในคนไข้หลายๆ คนของหมอก็จะมีการใช้ทั้งฮอร์โมนเอสโตรเจนและฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนเพื่อให้ระบบในร่างกายของเราทำงานกันได้อย่างสมดุลค่ะ

ทีนี้ก็จะมาถึงคำถามที่หลายๆคนอยากรู้มากที่สุดนะคะว่าฮอร์โมนทดแทนปลอดภัยไหมอันตรายหรือเปล่าใช้แล้วจะเป็นมะเร็งไหมหมอต้องขอบอกตรงๆ เลยนะคะว่าเรื่องนี้มันซับซ้อนเกินกว่าที่เราจะบอกว่ามันอันตรายหรือมันจะปลอดภัยเพราะความเสี่ยงต่างๆ ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยมากเลยค่ะมีตั้งแต่อายุที่เริ่มใช้ฮอร์โมนระยะเวลาที่หมดประจำเดือนมาแล้วก่อนที่เริ่มใช้ฮอร์โมนชนิดของฮอร์โมนที่เลือกใช้วิธีการใช้ยารวมไปถึงประวัติสุขภาพของแต่ละท่านด้วยเช่นกันโดยในงานวิจัยปัจจุบันนะคะเขาระบุไว้ว่าหากเราเริ่มใช้ฮอร์โมนทดแทนภายในสิบปีหลังหมดประจำเดือนหรือก่อนอายุหกสิบปีในคนกลุ่มนี้มักจะได้ประโยชน์มากกว่าความเสี่ยงค่ะโดยเฉพาะในเรื่องของการควบคุมอาการร้อนวูบวาบเหงื่อออกง่าย รวมไปถึงการป้องกันภาวะกระดูกพรุนพวกนี้จะมีประโยชน์มากๆเลยค่ะแต่สำหรับบางคนที่เคยมีประวัติเรื่องของมะเร็งเต้านมมะเร็งที่ไวต่อฮอร์โมนหรือมีภาวะโรคลิ่มเลือดอุดตันหรือโรคตับรุนแรงคนกลุ่มนี้จะต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลอย่างละเอียดเลยค่ะเพราะบางคนอาจไม่เหมาะกับการใช้ฮอร์โมนเลยก็ได้นะคะและนี่คือสิ่งที่หมอย้ำเสมอเลยนะคะว่าการใช้ฮอร์โมนทดแทนมันไม่ใช่ยาที่เราหาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป

มันจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากคุณหมออย่างใกล้ชิดว่าเราสามารถใช้ตัวยาฮอร์โมนเหล่านี้ได้อย่างปลอดภัยจริงหรือไม่และนอกจากนั้นนะคะยังต้องมีการตรวจติดตามสมดุลกันอย่างต่อเนื่องด้วยค่ะหมออยากเล่าเรื่องของคนไข้เคสหนึ่งของหมอให้ฟังค่ะมีคนไข้ของหมอเขาอายุสี่สิบเก้าปีค่ะเขามีปัญหาเรื่องของอาการวัยทองเยอะมากๆทั้งอาการร้อนวูบวาบเหงื่อออกง่ายรู้สึกว่าตัวเองซึมเศร้าร้องไห้บ่อยรวมถึงตอนกลางคืนก็นอนไม่ค่อยหลับเขาเข้ามาปรึกษาฮอร์โมนแล้วก็เข้ามาตรวจเรื่องของฮอร์โมนอย่างละเอียดกับหมอค่ะแล้วเราก็เริ่มให้การรักษาด้วยการใช้ฮอร์โมนทดแทนโดยฮอร์โมนที่เราเลือกจะเป็นฮอร์โมนชนิดBHRTหรือBioIdenticalHormoneReplacementTherapyค่ะ หลังเริ่มการรักษาไปได้ประมาณสี่ถึงหกสัปดาห์ค่ะอาการของพี่เขาก็ดีขึ้นอย่างชัดเจนมากๆทั้งเรื่องของอาการร้อนวูบวาบที่ลดลงการนอนหลับที่ดีขึ้นแล้วพี่เขาก็รู้สึกสดชื่นอยากแต่งตัวอยากไปเดินช้อปปิ้ง รู้สึกมีเรี่ยวมีแรงในการกลับไปออกกำลังกายใหม่อีกครั้งหนึ่งแต่แม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้วนะคะหมอก็ยังคงนัดติดตามอาการพี่เขาอย่างต่อเนื่องเลยค่ะโดยเราจะมีการนัดตรวจเลือดกันเป็นระยะๆประมาณทุกสามถึงสี่เดือนเป็นประจำค่ะพี่ๆ

หลายคนก็อาจจะสงสัยนะคะว่าเมื่อเราเริ่มใช้ฮอร์โมนแล้วเราจำเป็นต้องใช้ไปตลอดชีวิตหรือเปล่าคำตอบคือไม่จำเป็นและไม่เสมอไปนะคะขึ้นอยู่กับเป้าหมายในการดูแลค่ะว่าเราต้องการอะไรจากการใช้ฮอร์โมนในครั้งนี้บางคนก็ต้องการใช้ฮอร์โมนเพื่อลดอาการบางอย่างในช่วงPerimenopause หรือช่วงที่ฮอร์โมนของเรายังขึ้นๆลงๆกระท่อนกระแท่นอยู่โดยส่วนมากก็จะอยู่ในช่วงประมาณอายุสี่สิบแปดปีจนถึงห้าสิบสองปีในช่วงนี้อาการจะหนักกว่าคนทั่วไปค่ะหรือบางคนอาจจะใช้ต่อเนื่องนานกว่านั้นค่ะเพื่อดูแลสุขภาพองค์รวมของร่างกายให้ร่างกายของเราทำงานได้อย่างเป็นปกติในระยะยาวแต่ทั้งนี้ทั้งนั้นค่ะจะต้องมีการประเมินและติดตามอาการอย่างใกล้ชิดเรียกได้ว่าประเมินกันเป็นรายปีกันเลยทีเดียวค่ะหากปีไหนที่ความเสี่ยงต่างๆของเราเพิ่มขึ้นก็ต้องคุยกับคุณหมอผู้ดูแลนะคะว่าเรายังสามารถใช้ตัวยาฮอร์โมนนี้ต่อไปได้หรือเปล่าดังนั้นการใช้ฮอร์โมนทดแทนจะต้องมีคุณหมอดูแลอย่างใกล้ชิดห้ามไปซื้อมาใช้เองเด็ดขาดเลยนะคะพอพูดถึงเรื่องนี้แล้วหมออยากจะชวนคุยเรื่องหนึ่งค่ะเพราะหลายๆ คนจะคิดว่าเรื่องของการใช้ฮอร์โมนทดแทนมันเป็นเรื่องของคนที่ทนอาการไม่ไหวแล้วเท่านั้นแต่เรื่องของฮอร์โมนทดแทนนั้นเขาไม่ได้ดูแลแค่เรื่องของอาการเพียงอย่างเดียวนะคะ

เขายังช่วยป้องกันไม่ให้เรามีภาวะกระดูกพรุนหรือกระดูกบางในระยะยาวด้วยเช่นกันเพราะเรื่องของกระดูกพรุนเขาไม่มีอาการที่แวะมาเตือนเราล่วงหน้านะคะบางคนกว่าจะรู้ตัวกระดูกก็หักซะแล้วซึ่งเมื่อถึงตอนนั้นก็อาจจะสายเกินแก้ไปแล้วค่ะหากพี่ๆ คนไหนที่ฟังมาถึงตรงนี้แล้วนะคะหมออยากให้พี่ๆลองสำรวจตัวเองกันสักนิดค่ะถ้าเรามีอาการร้อนวูบวาบเหงื่อออกง่ายจนมันกระทบชีวิตประจำวันไม่สามารถประชุม ไม่สามารถนั่งทำงานได้เหมือนเมื่อก่อนมีอาการนอนไม่หลับหรือตื่นกลางดึกติดต่อกันหลายๆคืนมีปัญหาเรื่องของอารมณ์แปรปรวนหงุดหงิดง่ายจนกระทบกับคนรอบๆตัวแบบนี้มันไม่ใช่อาการที่พี่ๆต้องทนอยู่กับมันนะคะ เพราะเรื่องของฮอร์โมนมันเป็นเรื่องที่เราสามารถดูแลและสามารถปรับสมดุลได้และการใช้ฮอร์โมนทดแทนก็ไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัวขอเพียงแต่อยู่ภายใต้การดูแลของคุณหมออย่างใกล้ชิดค่ะสิ่งที่หมออยากจะฝากไว้ในวันนี้นะคะคือคำว่าฮอร์โมนทดแทนอาจไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของคนทุกคนเพราะบางคนก็อาจจะเหมาะกับฮอร์โมนทดแทนหรือบางคนก็อาจไม่เหมาะแต่มันก็ไม่ใช่สิ่งที่คนทุกคนจะต้องกลัวและหลีกเลี่ยงเช่นกันค่ะมันคือการตัดสินใจที่ต้องดูร่วมกับประวัติสุขภาพประวัติความเสี่ยงต่างๆและเป้าหมายในการดูแลรักษาของแต่ละคน

ซึ่งจะต้องมีคุณหมอช่วยดูแลอย่างละเอียดค่ะหากคุณกำลังสงสัยว่าอาการที่คุณกำลังเจออยู่เหมือนกับอาการวัยทองหรืออาการของวัยใกล้หมดประจำเดือนไม่จำเป็นต้องทนนะคะสามารถแวะเข้ามาปรึกษากันได้เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและดูว่าเราเหมาะกับการใช้ฮอร์โมนทดแทนหรือเปล่าสามารถนัดหมายเข้ามาได้เลยนะคะหมอยินดีดูแลค่ะ